Raporlama Rehberleri
Çocuk ve Gençlik Psikolojisi Dergisi (ÇGPD), araştırmaların açık, eksiksiz, şeffaf ve bilimsel olarak değerlendirilebilir biçimde raporlanmasını desteklemektedir. Yazarların, çalışmalarının araştırma deseni ve yöntemine uygun uluslararası raporlama rehberlerini dikkate almaları beklenmektedir.
Raporlama rehberleri, araştırmanın nasıl tasarlanması gerektiğini belirleyen yöntem kuralları değildir. Bu rehberlerin amacı, gerçekleştirilen araştırmanın yeterli, şeffaf ve yeniden değerlendirilebilir biçimde raporlanmasını sağlamaktır.
Psikoloji Araştırmaları
APA Style JARS
APA Style JARS
Randomize Çalışmalar
CONSORT 2025
CONSORT 2025
Gözlemsel Çalışmalar
STROBE
STROBE
Sistematik Derlemeler
PRISMA 2020
PRISMA 2020
1. Genel İlke
Yazarların araştırma desenlerine uygun raporlama rehberlerini makale hazırlama aşamasından itibaren kullanmaları önerilmektedir.
Editörlük, çalışmanın niteliğine göre ilgili raporlama kontrol listesinin doldurularak gönderim veya revizyon aşamasında sisteme yüklenmesini talep edebilir.
Birden fazla raporlama rehberinin aynı çalışma için uygun olduğu durumlarda, yazarların temel rehber ile ilgili uzantı veya tamamlayıcı rehberi birlikte kullanmaları önerilir.
2. APA Style Journal Article Reporting Standards (JARS)
ÇGPD'nin temel yayın alanının psikoloji ve ilişkili disiplinler olması nedeniyle yazarların APA Style Journal Article Reporting Standards (JARS) rehberlerini dikkate almaları özellikle önerilmektedir.
APA JARS aşağıdaki temel araştırma türleri için raporlama standartları sunmaktadır:
- JARS–Quant: Nicel araştırmalar,
- JARS–Qual: Nitel araştırmalar,
- JARS–Mixed: Karma yöntem araştırmaları.
APA JARS; araştırma soruları, katılımcılar, örnekleme, ölçme araçları, veri toplama, analiz stratejileri, ön kayıt, sonuçların sunumu ve araştırmanın tekrarlanabilirliğine ilişkin bilgilerin şeffaf biçimde raporlanmasını desteklemektedir.
3. Araştırma Desenine Göre Raporlama Rehberleri
Randomize Kontrollü Çalışmalar — CONSORT 2025
Randomize kontrollü çalışmaların raporlanmasında CONSORT 2025 rehberinin kullanılması önerilmektedir.
CONSORT; randomizasyon, çalışma grupları, müdahale, sonuç ölçütleri, örneklem büyüklüğü, analizler, katılımcı akışı ve sonuçların raporlanmasına ilişkin temel bilgileri kapsar.
Gözlemsel Çalışmalar — STROBE
Kohort, olgu-kontrol ve kesitsel gözlemsel çalışmaların raporlanmasında STROBE rehberinin kullanılması önerilmektedir.
Randomize Olmayan Müdahale Çalışmaları — TREND
Davranışsal, psikososyal veya toplum temelli randomize olmayan müdahale çalışmalarında TREND rehberinin dikkate alınması önerilmektedir.
Sistematik Derleme ve Meta-Analizler — PRISMA 2020
Sistematik derleme ve meta-analizlerin raporlanmasında PRISMA 2020 rehberi kullanılmalıdır.
Çalışmalarda uygun olduğu ölçüde PRISMA kontrol listesi ve çalışma seçim sürecini gösteren akış diyagramının sunulması beklenmektedir.
Kapsam Derlemeleri — PRISMA-ScR
Kapsam derlemelerinin (scoping reviews) raporlanmasında PRISMA Extension for Scoping Reviews (PRISMA-ScR) rehberinin kullanılması önerilmektedir.
Nitel Araştırmalar — COREQ ve SRQR
Nitel araştırmalarda araştırma yaklaşımına uygun olarak COREQ veya SRQR rehberlerinin kullanılması önerilmektedir.
- COREQ: Özellikle görüşme ve odak grup çalışmalarına yöneliktir.
- SRQR: Farklı nitel araştırma yaklaşımlarının raporlanmasında kullanılabilecek daha genel bir çerçevedir.
Müdahalelerin Ayrıntılı Tanımlanması — TIDieR
Psikolojik, psikoeğitsel, davranışsal veya diğer müdahale çalışmalarında müdahalenin yeniden uygulanabilmesine olanak sağlayacak ayrıntıda açıklanması için TIDieR kontrol listesinin kullanılması önerilmektedir.
TIDieR, CONSORT veya diğer temel çalışma raporlama rehberlerinin yerine geçmez; müdahalenin tanımlanmasını tamamlayan bir rehberdir.
Tanısal Doğruluk Çalışmaları — STARD
Bir ölçüm, test veya değerlendirme aracının tanısal doğruluğunu inceleyen çalışmalarda STARD rehberinin kullanılması önerilmektedir.
4. Kontrol Listelerinin Gönderimi
Yazarların ilgili raporlama rehberine ait kontrol listesini makale hazırlama sürecinde kullanmaları beklenmektedir.
Editörlük, özellikle randomize kontrollü çalışmalar, sistematik derlemeler, meta-analizler, kapsam derlemeleri ve diğer yöntemsel olarak özel tasarımlarda tamamlanmış raporlama kontrol listesinin ek dosya olarak yüklenmesini talep edebilir.
Kontrol listesinde mümkün olduğunda her maddenin makalede yer aldığı sayfa, bölüm veya paragraf belirtilmelidir.
5. Uygun Rehberin Seçilmesi
Burada listelenen rehberler temel örneklerdir. Araştırma alanı veya tasarımına özgü daha uygun bir raporlama rehberi bulunması halinde yazarların ilgili rehberi kullanmaları önerilmektedir.
Yazarlar uygun raporlama rehberini belirlemek amacıyla EQUATOR Network Reporting Guidelines Library kaynaklarını kullanabilir.
6. Yazarların Sorumluluğu
Bir raporlama rehberinin kullanılması araştırmanın bilimsel veya yöntemsel yeterliliğini kendiliğinden garanti etmez. Araştırmanın tasarımı, yürütülmesi, analizleri, etik uygunluğu ve raporlanan bilgilerin doğruluğundan yazarlar sorumludur.
ÇGPD, uygun raporlama standartlarının kullanılmasını şeffaflık, tekrarlanabilirlik, bilimsel değerlendirme ve araştırma kalitesinin desteklenmesinin önemli bir bileşeni olarak kabul eder.
